Boek: Het verhaal van De Berg, villawijk van Amersfoort

Recent is het boek uitgegeven: Het verhaal van De Berg: villawijk van Amersfoort. Het is geschreven door Sanne Beumer, Annemieke Hoogenboom, David de Vries en Jan Carel van Dijk. De eindredactie was in handen van Marjan Jordan.

Het boek bevat met veel foto’s en afbeeldingen en vertelt het verhaal van het Bergkwartier van de IJstijd tot nu.

Het eerste hoofdstuk heet: “De eerste millennia op en rond de Berg”. “Het Bergkwartier ligt op de Amersfoortse Berg, een uitloper van de Utrechtse Heuvelrug.” Er zijn tekenen gevonden van mensen die duizenden jaren geleden in de buurt moeten hebben geleefd en de Berg hebben bezocht. Vanaf het jaar 1000 ongeveer wordt de omgeving ontgonnen.

Daarna wordt omschreven hoe de wijk zich ontwikkelde vanaf het stichten van Amersfoort tot 1900. Halverwege de zeventiende eeuw werd de nieuwe weg van Amersfoort naar Utrecht aangelegd, de Utrechtseweg. Op de Berg werden rond de 18e eeuw grondstoffen gewonnen, eerder was er ook houtwinning.

In de negentiende eeuw was het idee dat de Berg bij uitstek geschikt was voor recreatie. Vanwege het vergezicht, de bossen en heide was het vooral een wandelgebied. Door deze vorm van recreatie die ontstond, kwam er ook horeca. Er waren nog weinig woningen.

Hier kwam in 1874 verandering in toen de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij een spoorlijn opende die Amersfoort rechtstreeks met Amsterdam verbond. In de nabijheid van het station werden stadsvilla’s gebouwd. Ook de Vestingwet vanaf 1874 hielp mee om woningbouw buiten de binnenstad mogelijk te maken.

P.H. van Haselen richtte met vier medeoprichters de N.V. Amersfoort, Maatschappij Tot Exploitatie Van Onroerende Goederen op. Dezelfde ondernemers richtten ook in 1898 Bouwmaatschappij Nieuw Amersfoort op. In september 1900 kwam er een stedenbouwkundig plan, gemaakt door Jacques Smits en Otto Schulz. In het plan waren rechte hoofdwegen en rotondes samen met slingerende lanen in de Engelse landschapsstijl opgenomen. Verschillende stadsarchitecten werkten in de loop der jaren aan het ontwerp van het Bergkwartier.

De N.V. Amersfoort wilde van het Bergkwartier een mooie villawijk maken. Dat lukte helaas niet helemaal. In 1914 nam de gemeente Amersfoort de leiding over en werd de wijk verder ontwikkeld. In 1919 werd de N.V. Amersfoort officieel opgeheven. Pas in de jaren 70 was de verandering van het gebied klaar. Later werd er nog meer gebouwd, zoals het Lichtenbergterrein. Dit werd in 2020 een nieuwe plek voor villa’s.

De Berg is meer dan wonen. Er is horeca, bijvoorbeeld restaurant De Spitsheuvel, waarvan de geschiedenis teruggaat naar 1808.  Er zijn hotels, zoals het Berghotel dat er sinds 1906 staat. Maar er zijn ook diverse bedrijven, zoals Royal HaskoningDHV. De Amersfoortse tak (DHV) hiervan ontstond in 1917. In 1920 verhuisde het bedrijf naar Amersfoort.

Het boek eindigt met een hoofdstuk over plekken van herinnering, zoals het monument aan de Appelweg en het Belgenmonument.

Er staat nog veel meer in dit mooie boek. Dus kom het vooral bij ons bekijken en lezen. Het staat in onze bibliotheek onder plaatsingscode 6957.