12 en 13 september 2026, Open Monumentendagen

Tijdens de Open Monumentendagen openen bijzondere eeuwenoude gebouwen tot verborgen parels hun deuren en krijgt u de kans om plekken te ontdekken die normaal gesproken gesloten blijven. Laat u verrassen door het erfgoed van de stad Amersfoort.

Het landelijk thema voor 2026 is “Veerkrachtig erfgoed – in tijden van onzekerheid”.

Ontdek welke monumenten u tijdens de Open Monumentendagen kunt bezoeken en welke activiteiten er plaatsvinden. Het volledige programma vindt u op Open Monumentendag Amersfoort.

Wat maakt deze monumenten zo bijzonder? We nemen u alvast mee naar aantal deelnemende locaties en delen bijzondere beelden uit ons archief.

Gemeentehuis - Open Monumentendag - Stadhuisplein 1

Het gemeentehuis heeft op verschillende plekken in de stad gestaan, zoals aan de Hof en de Westsingel. In 1974 werd het huidige gemeentehuis aan het Stadhuisplein geopend. Het gebouw is ontworpen door architect Antoon van Kranendonk.

In april 1986 was er brand in het stadhuis. Daarna werd het gebouw gerenoveerd. Begin jaren negentig is het stadhuis uitbreid met nieuwbouw aan de Stadsring en Molenstraat. Architect Pi de Bruijn ontwierp deze uitbreiding.

Inmiddels wordt er hard gebouwd aan een nieuw gemeentehuis, het “Huis voor de stad”. Dit nieuwe gebouw komt bij het Eemplein en de Nieuwe Poort. In 2027 zal dit nieuwe stadhuis in gebruik worden genomen.

Belgenmonument - Open Monumentendag - Belgenlaan 9

Het Belgenmonument op de Amersfoortse Berg is qua oppervlakte het grootste oorlogsmonument van Nederland. Het herinnert aan de Belgische vluchtelingen en militairen die tijdens de Eerste Wereldoorlog in Nederland werden opgevangen. Het monument werd pas in 1938 officieel geopend, hoewel het in 1917 al grotendeels klaar was. Na de oorlog in 1918 wilde België delen van Nederland, zoals Zeeuws-Vlaanderen en Zuid-Limburg, hebben. België vond dat Nederland tijdens de oorlog te vriendelijk was geweest tegenover Duitsland. Hierdoor ontstonden er grote spanningen tussen Nederland en België. Toen de verhoudingen tussen de twee landen weer beter waren, werd het monument op 22 november 1938 officieel geopend door Koningin Wilhelmina en de Belgische koning Leopold III.

Kapel van Coelhorst - Open Monumentendag - Coelhorsterweg 35

De Kapel van Coelhorst werd in de 14e eeuw gebouwd voor de buurtschap Coelhorst, zodat men niet meer naar Amersfoort hoefden om naar de kerk te gaan. In 1838 kreeg Hoogland een eigen kerk. De kapel werd in 1843 verkocht voor 800 gulden aan de eigenaren van landgoed Coelhorst. De kapel is sinds begin jaren 70 een rijksmonument. De kapel raakte in verval en was nog maar een van de weinige cultuurgoederen in Hoogland.  In 1995 werd de Stichting Kapel van Coelhorst opgericht. Zij kregen in 2001 beschikkingsrecht van de huidige eigenaar en subsidies van de overheid en zij lieten de kapel restaureren. 

In de kapel staan graven van de eigenaars van landgoed Coelhorst met in de fundatie nog andere graven. Om de kapel ligt de begraafplaats van de Protestantse Gemeente Hoogland/Amersfoort Noord met ruim 300 graven.

Stad van Cahen - Open Monumentendag - Muurhuizen 104

Tegen de bouw van dit moderne gebouw in de middeleeuwse binnenstad was veel weerstand. Uiteindelijk is het ontwerp uit 1976 van Abel Cahen in 1988 gerealiseerd. De gebouwen van het voormalig seminarie werden in het nieuwe ontwerp opgenomen. In eerste instantie vestigde zich daar de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). In 2009 vertrokken zij uit dit pand en sindsdien zitten er nu allerlei culturele en maatschappelijke organisaties en zijn er wisselende exposities en activiteiten. Het wordt nu ‘Stad van Cahen’ genoemd. 

Dit was ook de insteek van Abel Cahen. Een gebouw als een stad met stegen, poorten, torens, een plein en losstaande huizen. In het centrum van het gebouw is een atrium met een glazen koepelvormig dak. 

Sociëteit Amicitia - Open Monumentendag - Prins Hendriklaan 15

In Amersfoort bestaat de, in 1836 opgerichte, sociëteit Amicitia nog steeds. 

Heren uit de midden- en hogere klasse konden voor een kaartspelletje, een drankje of een goed gesprek terecht bij een van de vele sociëteiten, zoals Amicitia. Een vereniging binnen de stadsmuur heette binnensociëteit en die daarbuiten buitensociëteit. 

Voorheen zat de sociëteit aan de Stadsring. Van dat pand is alleen de voorgevel nog over. Deze is opgenomen in het winkelcentrum Amicitia. Sinds 1995 zijn zij gevestigd in het voormalige belastingkantoor aan de Prins Hendriklaan 15. Dit pand is in 1935 ontworpen door architect J. Crouwell.

De voormalige loketten zijn nog steeds aanwezig. Er zijn verschillende ruimtes die worden gebruikt als restaurant, een grote zaal voor bijeenkomsten en concerten, een biljardzaal en een kegelbaan.