Logo - Archief Eemland

Zoeken door alles

Onderzoeksgids Gastelingen Sint Pieters- en Bloklandsgasthuis

In de archieven van Sint Pieters- en Bloklandsgasthuis (archieftoegang 0099) zijn registers van opgenomen gastelingen, over de periode 1564-1950. Van deze registers zijn indexen gemaakt, waarin te zoeken is op persoonsnaam. Deze indexen zijn te raadplegen op onze website onder het kopje gastelingen

Sint Pietersgasthuis
Het Sint Pietersgasthuis, gelegen buiten de stadsmuur bij het Spui, wordt voor het eerst vermeld in 1391. De relatie met het stadsbestuur werd geregeld met een akte uit 1404. In het Sint Pietersgasthuis mochten aanvankelijk alleen arme bedlegerige mannen worden opgenomen die niet meer voor zichzelf konden zorgen. Maar vanaf het einde van de vijftiende eeuw werden ook ‘gastelingen’, of ‘kostkopers’, opgenomen. Dit waren mannen die een plaats in het gasthuis kochten om hun oude dag door te brengen.
Het gasthuisterrein lag tussen het Kleine Spui, de stadsmuur (nu Plantsoen-Noord), Achter Davidshof en de Westsingel. Rond 1500 werd de kapel gebouwd. Het hoofdgebouw dateerde uit 1535. Hiervan bestaat alleen de mannenzaal nog, deze is nog steeds te bezoeken.
Aan het Sint Pietersgasthuis was een apart Lazarus- of Melatenhuis verbonden. Daar verbleven mensen met lepra. Het Lazarushuis was gelegen buiten de Kamppoort bij de Hogeweg. In 1641 werd het gesloten.

Bloklands- of Sacramentsgasthuis
In 1573 lieten de vooraanstaande burger en bestuurder Wouter van Blokland en zijn vrouw Johanna Pieck een testament opmaken. Hierin vermaakten zij hun huis aan de Langestraat met de rest van hun bezittingen aan een daarin te stichten gasthuis, het Heilige Sacramentsgasthuis of Bloklandsgasthuis genaamd. Het Bloklandsgasthuis stond onder streng toezicht van het stadsbestuur. De bewoners van het gasthuis werden ‘gastelingen’ genoemd.
Het gasthuis stond in de Langestraat tussen de Nieuwstraat en Stovestraat. Het is blijven bestaan tot 1794 toen de laatste bewoners in het Sint Pietersgasthuis werden ondergebracht in verband met inkwartiering van Engelse troepen.

Gecombineerd Sint Pieters- en Bloklandsgasthuis
In de Bataafs-Franse tijd (1795-1813) was het streven van de overheid, in navolging van de idealen van de Franse Revolutie, om meer greep op de armenzorg te krijgen en die rechtvaardiger en efficiënter te organiseren. Dit leidde in 1804 tot samenvoeging van beide gasthuizen en hun administraties. In de loop van de negentiende eeuw werd het beleid van centralisatie en intensievere overheidsbemoeienis onder het Koninkrijk der Nederlanden voortgezet. In de twintigste eeuw verschoof de functie van het Sint Pieters- en Bloklandsgasthuis van oudemannenhuis naar verzorgingshuis voor mannen en vrouwen.

Het huidige gebouw (aan de Achter Davidshof 1) is in 1908 door architect Kroes neergezet. Na ruim een eeuw werden de bewoners van het inmiddels monumentale pand verhuisd naar nieuwbouw in Vathorst. Het gebouw aan de Achter Davidshof is nu een woonomgeving voor mensen met dementie en voor mensen die vanwege een lichamelijke aandoening langdurige verpleging en verzorging nodig hebben.

Website Pieters- en Bloklandgasthuis.