Eemnes

sagvfoto s 0134 008 Eemnes

Het dorp Eemnes is ontstaan op een stuk grond, nes, aan de binnenzijde van twee bochten van de Eem. De Eemnessers leefden voornamelijk van landbouw, veeteelt en huisnijverheid.

Ontginning

Het huidige Eemnes was rond  het jaar 1100 een moerassig gebied aan de monding van de Eem. Tijdens een stormvloed in 1170 is een gat geslagen in de veenrug tussen Staveren en Enkhuizen. Daardoor kon het water uit Midden-Nederland makkelijker wegstromen naar de Waddenzee. Gevolg was dat ook rond de Eemmond het waterpeil daalde. Vanaf dat moment begon men aan de ontginning van het moerasgebied ten westen van de Eem. Dat gebeurde vanuit Ter Eem. Dit dorp, versterkt met een kasteel, ontstond rond 1200 aan de oostoever van de Eem, waar nu Eembrugge ligt.

De ontginning vond in twee etappes plaats, in de late 12e en de eerste helft van de 13e eeuw.  Eerst een zuidelijke ontginningseenheid, Eemnes Binnendijks, begrensd door een zijkade, en vervolgens een noordelijke, Eemnes Buitendijks.

Het oudste document waarin de naam Eemnes is teruggevonden, dateert uit het jaar 1269.

Ontwikkeling

In 1589 werd de Eemnesser vaart gegraven, waardoor de inwoners een verbinding kregen met de rivier de Eem.

Aan de oostzijde van de Wakkerendijk werd een haven aangelegd, met een marktveld ertussen. In de zomerdijk, aan het einde van de vaart, kwam toen een houten schutsluis. Hierdoor konden de schepen - beladen met hooi, bouwmaterialen, turf en later steenkool - én de veerboot uit Amsterdam de haven van Eemnes bereiken. In 1650 verving een stenen sluis het houten exemplaar.

In 1811 werden Eemnes-Buiten en Eemnes-Binnen samengevoegd tot één gemeente Eemnes met toen 1148 inwoners.

Eemnes van nu

In lange tijd veranderde er niet veel aan het karakteristieke dijkdorp Eemnes . Er was één lange dijk (Wakkerendijk/Meentweg) met hoofdzakelijk aan de westzijde huizenbouw. Vanaf de dijk was er alleen een verbinding met Laren (de huidige Laarderweg). Na de voltooiing van de Afsluitdijk diende de dijk van Eemnes niet meer als zeewering. Enkele jaren later werd de dijk dan ook gedeeltelijk afgegraven. In de polder werden toen bij een ruilverkaveling de polderwegen aangelegd.

Eemnes maakte sinds de jaren zeventig grote veranderingen mee: woningbouw in de Zuid- en Noordbuurt, de aanleg van de Rijksweg A27 dwars door het landelijk gebied tussen de dijk en de gemeente Laren en de ruilverkaveling. In het kader van die ruilverkaveling werden sinds de jaren negentig melkveehouderijbedrijven van de Meentweg en Wakkerendijk verplaatst naar plekken in de grote open polder.

De boerderijen werden voortaan alleen als woning gebruikt.

De gemeente Eemnes kent vele monumenten. In de Kerkstraat bijvoorbeeld staan alle huizen op de monumentenlijst. Het prachtige straatje was al rond 1400 in gebruik als weg tussen de Wakkerendijk en de in 1351 gebouwde kerk. De huidige bebouwing dateert uit de 17e eeuw en later.

In 2008 telt de gemeente 8.879 inwoners en heeft het een oppervlakte van 33,67 km².