Baarn

939fb2ec 7511 336c 4046 bdac600c0f0a baarn

De gemeente Baarn bestaat naast het dorp Baarn verder uit het dorp Lage Vuursche en de buurtschap Eembrugge. Buiten de genoemde woonkernen treft men verspreide bebouwing aan.Het grootste deel van het grondgebied van Baarn bestaat uit een noordelijke uitloper van de Utrechtse Heuvelrug. Naar het noorden en oosten gaat deze heuvelrug over in het vlakke landschap van de Eem.

Ontstaan en eerste ontwikkeling

De eerste nederzetting ontstond in of rond de twaalfde eeuw. Deze nederzetting, die in de omgeving van de Leestraat lag, zal uit maximaal een twintigtal boerderijen hebben bestaan.

Baarn bleef eeuwenlang een kleine agrarische nederzetting van circa 300 inwoners, met akkerbouw en schapenhouderij als belangrijkste bron van inkomsten. Vanaf de 17e eeuw werden er buitenplaatsen gebouwd door voornamelijk Amsterdamse kooplieden. Deze werden vooral in de zomer bewoond. Groei ontstond tussen het einde van de achttiende eeuw en circa 1830. Op dat moment telde Baarn zo'n 1800 inwoners.

De agrarische functie in het dorp nam geleidelijk af doordat boeren verhuisden naar een plek dichter bij hun bouwland. In de 19e eeuw werden de heidevelden en zandverstuivingen beplant met voornamelijk naaldbomen voor de productie van hout voor de mijnen. Akkerbouw en veeteelt namen hierdoor nog meer af. Wel ontstond er werkgelegenheid in de bosbouw. Ook tuinbouw werd belangrijker en dan voornamelijk de bloemisterij, onder meer van belang voor de grootschalige tuin- en parkaanleg aan het einde van de 19e eeuw. In 1802 werd een tapijtfabriek opgericht aan de Hoofdstraat, die in 1807 al 300 werknemers telde. Er vonden nog diverse uitbreidingen plaats maar in 1835 werd de productie verplaatst naar Deventer. Werkgelegenheid werd na die tijd vooral gevonden in de dienstverlenende sector als werknemer op een buitenplaats en na de aanleg van de spoorweg in 1874 in de toeristische sector.

Vanaf 1874

Belangrijk voor de ontwikkeling van Baarn was de aanleg van de Oosterspoorlijn in 1874, die liep van Amsterdam door het Gooi, via Baarn en Amersfoort richting Zutphen.

Vóór die tijd bezochten slechts enkele tientallen gasten 's zomers het dorp om er te genieten van de rust en de natuur. Na die tijd werd het er druk met mensen die er een tweede huis lieten bouwen of logeerden in één van de hotels. In het laatste kwart van de negentiende eeuw vond er grootschalige villabouw plaats, geconcentreerd in een viertal parken.

Door de komst van kapitaalkrachtige bewoners vond in de jaren 1880 de oprichting van een gasfabriek en de aanleg van een waterleidingnet plaats. In 1898 werd een elektriciteitscentrale naast de gasfabriek gebouwd. In 1875 werd een telegraafkantoor geopend in het spoorwegstation en in 1890 werd hierin een telefooncentrale ingericht. De transportmogelijkheden werden in 1895 uitgebreid met een paardentram tussen Baarn en Soest en in 1896-1898 met een spoorlijn vanuit Utrecht naar Baarn. In de jaren 1930 vestigde zich een aantal bedrijven in Baarn. De Ruyter en Conimex zijn hiervan de bekendste. Langs de Eem vestigde zich een betonbedrijf.

De gemeente Baarn heeft een oppervlakte van 33,03 km² en telt in 2008 24.406 inwoners.